Trả lời ngắn: Một câu hỏi đúng lúc làm được điều mà mười lời khuyên không làm nổi: buộc bạn nhìn thẳng vào con số và sự thật của chính mình. Dưới đây là 35 câu tôi hay đặt trong phòng huấn luyện, chia theo bảy vùng của một doanh nghiệp.
Cách dùng: dành 90 phút yên tĩnh mỗi quý. Không cần trả lời hết — chọn vùng nào bạn thấy nhói nhất và trả lời thật năm câu ở đó. Viết ra giấy, vì câu trả lời trong đầu luôn tử tế với chúng ta hơn câu trả lời trên giấy.
Vì sao tôi làm việc bằng câu hỏi
Trong 12 năm huấn luyện, tôi nhận ra một điều: chủ doanh nghiệp hiếm khi thiếu thông tin. Cái họ thiếu là một khoảnh khắc yên tĩnh đủ để tự nói ra điều mình đã biết mà đang tránh.
Lời khuyên đến từ bên ngoài nên dễ bị gạt đi — “hoàn cảnh của tôi khác”. Câu hỏi thì không gạt được, vì người trả lời là chính bạn.
Vùng 1 — Vai trò của bạn trong công ty
- Nếu bạn tắt điện thoại hai tuần, doanh nghiệp còn lại gì?
- Những việc nào hiện nay chỉ mình bạn làm được, và vì sao vẫn thế sau ngần ấy năm?
- Bạn đang sở hữu một doanh nghiệp, hay đang sở hữu một công việc tự trả lương?
- Nếu phải thuê người thay chính bạn, bản mô tả công việc đó sẽ viết gì?
- Ba tháng qua, bạn đã bàn giao được việc nào một cách dứt điểm chưa?
Vùng 2 — Thời gian
- Tuần vừa rồi, bao nhiêu giờ bạn LÀM và bao nhiêu giờ bạn XÂY?
- Việc gì bạn làm mỗi tuần mà lẽ ra người khác đã có thể làm với 80% chất lượng của bạn?
- Bạn đang giải thích lại điều gì đến lần thứ ba mà vẫn chưa viết nó ra?
- Nếu tuần tới chỉ được làm ba việc, ba việc đó là gì — và chúng có nằm trong lịch không?
- Điều gì bạn vẫn làm chỉ vì trước giờ vẫn làm thế?
Vùng 3 — Con người
- Ai trong đội đang chờ bạn chốt mọi thứ, và họ chờ vì thiếu năng lực hay thiếu thẩm quyền?
- Người giỏi nhất của bạn còn ở lại vì lý do gì? Lý do đó có bền không?
- Bạn đã nói với ai đó một sự thật khó nghe trong quý vừa rồi chưa?
- Nếu người quan trọng nhất nghỉ vào tuần sau, công ty mất những gì cụ thể?
- Bạn đang giữ ai lại chỉ vì ngại tuyển người mới?
Vùng 4 — Tiền
- Sản phẩm nào đang thật sự nuôi công ty, và sản phẩm nào chỉ trông có vẻ bận rộn?
- Bạn có biết giá vốn thật của đơn hàng gần nhất không — hay chỉ ước chừng?
- Tiền của công ty đang kẹt ở đâu: công nợ, tồn kho, hay việc chi trước thu sau?
- Lần gần nhất bạn tăng giá là khi nào, và điều gì đang ngăn bạn tăng lần nữa?
- Nếu doanh thu giảm 30% trong ba tháng, công ty cầm cự được bao lâu?
Vùng 5 — Khách hàng
- Khách hàng tốt nhất của bạn giống nhau ở điểm nào?
- Bạn đang phục vụ nhóm khách nào chỉ vì họ tìm đến, chứ không phải vì bạn chọn?
- Lần gần nhất bạn trực tiếp nghe một khách hàng nói về trải nghiệm của họ là khi nào?
- Khách rời bỏ bạn vì lý do gì — bạn có số liệu hay chỉ có phỏng đoán?
- Nếu ngày mai đối thủ giảm giá 20%, khách của bạn có ở lại không, và vì sao?
Vùng 6 — Hệ thống
- Điều gì trong công ty chỉ tồn tại trong đầu bạn chứ không nằm trên giấy?
- Nếu tuyển một người mới tuần sau, họ tự học việc được bằng cách nào?
- Sai sót nào lặp lại nhiều lần mà vẫn chưa ai sửa gốc của nó?
- Bạn xem những con số nào mỗi tuần — và ai lấy chúng?
- Cuộc họp nào trong công ty bạn sẽ bỏ ngay nếu được, và vì sao vẫn giữ?
Vùng 7 — Chính bạn
- Ba năm nữa, bạn muốn vai trò của mình trong công ty này là gì?
- Điều gì bạn đang trì hoãn vì sợ nó khó hơn mình tưởng?
- Bạn học được gì trong quý vừa rồi mà thật sự đã thay đổi cách bạn làm việc?
- Nếu con bạn hỏi “công việc của bố mẹ có xứng đáng không”, bạn trả lời thế nào?
- Việc gì bạn biết mình phải làm, đã biết từ lâu, và vẫn chưa làm?
Cách trả lời để câu hỏi tạo ra thay đổi
Ba nguyên tắc tôi luôn đề nghị học viên giữ:
Viết ra, đừng nghĩ trong đầu. Suy nghĩ có thể lượn vòng mãi; chữ viết thì phải đứng yên cho bạn nhìn.
Trả lời bằng sự việc, không bằng cảm giác. “Đội ngũ chưa chủ động” là cảm giác. “Tuần rồi có bảy quyết định chờ tôi duyệt, năm cái tôi duyệt trong ba mươi giây” là sự việc — và chỉ sự việc mới sửa được.
Mỗi quý chọn đúng một việc. Ba mươi lăm câu hỏi có thể lộ ra mười lăm việc phải làm. Làm mười lăm việc cùng lúc thì cuối quý sẽ không xong việc nào. Chọn một, làm đến nơi, quý sau quay lại danh sách.
Việc tuần này
Đặt lịch 90 phút vào một buổi sáng trong tuần, chọn một vùng, trả lời năm câu bằng chữ viết tay. Cuối buổi, khoanh tròn đúng một câu trả lời khiến bạn thấy khó chịu nhất — thường thì việc cần làm nằm ngay ở đó.
Kết luận
Bộ câu hỏi này không thay được một quyết định. Nó chỉ làm một việc: đưa bạn về đúng chỗ trung thực với mình, đủ lâu để nhìn thấy điều mình vẫn tránh. Phần còn lại là chuyện bạn làm gì trong tuần tới.
Bài liên quan: Bạn là chủ doanh nghiệp, hay người làm thuê chăm chỉ nhất công ty? · Doanh nghiệp của bạn đang chạy bằng trí nhớ của ai? · Giao việc xong vẫn phải làm lại