Lá đơn xin nghỉ hiếm khi là tín hiệu đầu tiên. Nó là tín hiệu cuối cùng, và thường đến sau vài tháng người đó đã âm thầm quyết định trong lòng. Khi một người chủ nói “tôi hoàn toàn bất ngờ”, phần lớn trường hợp là các dấu hiệu đã có nhưng không ai đọc.
Trước lá đơn, gần như luôn có năm dấu hiệu. Chúng không xuất hiện cùng lúc, và mỗi dấu hiệu riêng lẻ đều có thể giải thích bằng lý do khác. Nhưng khi hai hoặc ba dấu hiệu cùng xuất hiện ở một người, xác suất rất cao là họ đang chuẩn bị đi.
Năm dấu hiệu
Một, mức độ tham gia giảm rõ. Người đó vẫn làm đủ việc được giao, đúng hạn, không có gì để phàn nàn. Nhưng họ thôi đề xuất ý tưởng, thôi tranh luận trong các cuộc họp, và thôi nhận phần việc khó. Đây là dấu hiệu tinh vi nhất, vì bề ngoài mọi thứ vẫn ổn.
Hai, ngừng nói về tương lai. Không còn hỏi về kế hoạch năm sau, tránh những cam kết vượt quá vài tháng, im lặng khi cả nhóm bàn về dự án dài hạn. Người định ở lại luôn quan tâm đến chỗ đứng của mình trong bức tranh sắp tới.
Ba, rút khỏi các mối quan hệ. Ít ở lại sau giờ làm, ít tham gia việc chung, trả lời tin nhắn ngắn hơn trước. Việc rời đi về mặt tình cảm thường diễn ra trước việc rời đi về mặt hành chính khoảng vài tháng.
Bốn, bàn giao âm thầm. Tự dưng viết tài liệu hướng dẫn, sắp xếp lại hồ sơ, chỉ cho người khác cách làm phần việc của mình. Đây thường là dấu hiệu của người tử tế: họ muốn ra đi mà không để lại đống việc dở cho đồng nghiệp.
Năm, phản ứng khác thường với phản hồi. Hoặc dửng dưng hẳn với những góp ý mà trước đây họ rất để tâm, hoặc gay gắt bất thường với một nhận xét nhỏ. Cả hai đều cho thấy mối liên hệ giữa họ và công việc đã đổi.
Thấy hai dấu hiệu trở lên thì nên trò chuyện ngay
Đừng đợi. Nhưng trò chuyện để hiểu, không phải để giữ bằng mọi giá. Một cuộc gặp bắt đầu bằng câu “anh nghe nói em định nghỉ” sẽ đóng cửa ngay lập tức, vì người kia buộc phải phủ nhận để tự vệ.
Cách tôi vẫn dùng là hỏi về công việc chứ không hỏi về ý định: phần việc nào gần đây làm em thấy hứng thú nhất, phần nào làm em mệt nhất, nếu được đổi một điều trong cách mình đang làm việc với nhau thì em muốn đổi điều gì. Khung bốn câu hỏi trong bài họp một-một hai mươi phút được thiết kế đúng cho tình huống này.
Có người đáng giữ và có người nên để đi trong tử tế. Giữ một người đã hết động lực bằng cách tăng lương thường chỉ mua thêm được vài tháng, và những tháng đó không tốt cho cả hai bên.
Điều nguy hiểm không phải là mất người
Doanh nghiệp nào cũng có người đến và người đi, kể cả những nơi được quản trị tốt nhất. Điều nguy hiểm là không biết mình đang ở trường hợp nào cho đến khi lá đơn nằm trên bàn — lúc đó thì không còn thời gian để chuẩn bị người thay, cũng không còn thời gian để sửa nguyên nhân nếu nguyên nhân nằm ở phía công ty.
Một công ty mà sự ra đi của bất kỳ ai cũng gây xáo trộn lớn là công ty đang phụ thuộc vào cá nhân chứ không phải vào hệ thống. Điều này thấy rõ nhất ở đội bán hàng, và tôi đã viết riêng về cách xây đội bán hàng không phụ thuộc một người giỏi.