Khi bàn chuyện giữ hay giao, phần lớn tranh luận trong phòng họp không phải về đối tác hay về giá. Nó là tranh luận về một câu hỏi chưa ai định nghĩa rõ: rốt cuộc năng lực lõi của doanh nghiệp này là gì?
Và nhầm lẫn phổ biến nhất nằm ngay ở đó.
Năng lực lõi không phải là việc công ty đang làm nhiều nhất
Rất nhiều đầu việc chiếm gần hết thời gian của đội ngũ nhưng không tạo ra khác biệt nào trước khách hàng. Ngược lại, có những việc làm rất lặng lẽ — một quy trình kiểm tra, một cách chăm sóc sau bán hàng, một kho hiểu biết về nhu cầu thật của khách — mà nếu mất đi thì doanh nghiệp không còn lý do rõ ràng để được chọn.
Phép thử tôi hay dùng chỉ có một câu:
Nếu mất năng lực này, doanh nghiệp có trở nên bình thường và dễ bị thay thế không?
Trả lời xong câu ấy thì biết nó là lõi hay không. Việc nhiều và việc quan trọng là hai chuyện khác nhau, và lẫn lộn hai chuyện đó là cách để một doanh nghiệp bận rộn suốt nhiều năm mà không mạnh lên.
Bảy thứ không nên giao ra ngoài
Danh sách này ngắn, nhưng theo kinh nghiệm của tôi nó không có ngoại lệ:
- Chiến lược — hướng đi, thứ tự ưu tiên, việc gì làm và việc gì từ chối
- Quan hệ với khách hàng chủ chốt — nhóm khách chiếm phần lớn doanh thu phải biết mặt người trong công ty, không chỉ biết đơn vị trung gian
- Định vị thương hiệu — lời hứa của doanh nghiệp với thị trường
- Dữ liệu gốc — dữ liệu khách hàng, dữ liệu vận hành, tài khoản gốc của mọi hệ thống
- Quyết định nhân sự — ai vào, ai lên, ai rời đi
- Tri thức sản phẩm — vì sao sản phẩm được thiết kế như vậy, và đổi gì thì hỏng gì
- Năng lực tạo ra lời hứa cốt lõi — thứ khách hàng trả tiền để nhận
Cần nói thẳng một điều: lý do giữ bảy thứ này không phải vì bên ngoài làm kém hơn. Nhiều đối tác làm tốt hơn hẳn đội trong nhà, và tôi công nhận điều đó trong phần lớn trường hợp.
Lý do nằm ở chỗ khác: khi những thứ này nằm ngoài công ty, doanh nghiệp không còn là bên ra quyết định về chính mình. Công việc vẫn chạy, có khi còn chạy tốt hơn. Nhưng quyền quyết định đã chuyển chỗ.
Giữ lõi không có nghĩa là tự làm tất cả
Đây là chỗ nhiều người hiểu nhầm và biến một nguyên tắc đúng thành một bộ máy nặng nề.
Với năng lực lõi, vẫn hoàn toàn có thể dùng đối tác để tăng tốc. Điều bắt buộc là bên trong phải giữ ba thứ: người hiểu sâu, tiêu chuẩn, và quyền quyết định cuối cùng. Giao cả ba ra ngoài thì về bản chất là đang thuê lại chính lợi thế của mình.
Lấy marketing làm ví dụ, vì đây là câu hỏi tôi nhận nhiều nhất từ các chủ doanh nghiệp quy mô mười đến năm mươi người. Thuê đơn vị triển khai thì hoàn toàn được — nhiều đơn vị chạy chiến dịch giỏi hơn đội trong nhà rất nhiều. Vấn đề chỉ bắt đầu khi không còn ai bên trong hiểu chuyện gì đang xảy ra.
Phần nên thuê là triển khai. Phần phải giữ là hiểu khách hàng, định vị, thông điệp, dữ liệu chuyển đổi và quyết định ngân sách. Đối tác làm chiến dịch, còn kho tri thức về thị trường thì phải nằm trong nhà. Nếu mỗi tháng người chủ chỉ còn nhìn một bản báo cáo và tin, thì doanh nghiệp đã giao cả năng lực tăng trưởng của mình cho người khác giữ hộ.
Bốn thứ về công nghệ mà người chủ phải biết
Không phải doanh nghiệp nào cũng cần một đội công nghệ riêng. Nhưng dù thuê ngoài toàn bộ phần triển khai, có bốn điều người chủ không được để mù:
- Dữ liệu của công ty đang nằm ở đâu — máy chủ nào, dịch vụ nào, ai giữ bản sao lưu
- Hệ thống nào đang kết nối với nhau — đổi một chỗ thì ảnh hưởng tới những chỗ nào
- Quyền truy cập thuộc về ai — tài khoản gốc đứng tên công ty hay đứng tên nhà thầu
- Nếu phải đổi nhà cung cấp thì đổi bằng cách nào — mất bao lâu, mất gì, ai làm được
Khi công nghệ ngày càng quyết định trải nghiệm khách hàng, bốn câu này không còn là chuyện kỹ thuật. Đó là chuyện quyền kiểm soát. Không cần viết được dòng mã nào — chỉ cần bảo đảm một điều: không ai bên ngoài là người duy nhất hiểu hệ thống ấy.
Nhóm năng lực hôm nay chưa quan trọng
Bên cạnh nhóm lõi còn một nhóm nữa, và đây là nhóm dễ giao nhầm nhất: những việc hôm nay chưa tạo ra lợi thế, nhưng ba năm nữa sẽ quyết định vị trí.
Vì hiện tại nó vô hại, nên đưa ra ngoài thấy rất hợp lý. Kết quả vẫn về đều mỗi tháng. Chỉ có một thứ không tăng: hiểu biết của chính công ty.
Với nhóm này, cách làm là kết hợp: đối tác làm cùng, người bên trong theo học, và hợp đồng ghi rõ mốc tự chủ. Không ghi thì sẽ không bao giờ tới.
Việc nên làm trong tuần này
Hãy lấy bảy dòng ở trên và soát lại doanh nghiệp của mình. Với mỗi dòng, trả lời hai câu:
- Người nào bên trong công ty đang thật sự sở hữu việc này?
- Nếu người đó hoặc đối tác đang phụ trách rời đi tuần sau, công ty mất bao lâu để khôi phục?
Dòng nào không trả lời được câu thứ nhất, hoặc trả lời câu thứ hai bằng một con số làm bạn giật mình, là dòng cần xử lý trước.
Doanh nghiệp mạnh không phải vì làm được mọi thứ, mà vì biết rõ điều gì tuyệt đối không được mất quyền kiểm soát.