Tấm ảnh chụp sáng ngày 9 tháng 11 năm 2015, trong một khu vườn ở California. Người đàn ông đội chiếc mũ cói có chữ CALIFORNIA, mặc áo khoác gió đỏ, đang giơ điện thoại lên chụp một thứ gì đó ngoài khung hình. Đó là tôi của mười năm trước, đầy đặn hơn bây giờ và tóc thì còn đen.
THỨ TÔI NHỚ NHẤT KHÔNG PHẢI KHU VƯỜN
Hai đêm trước đó, tôi ngồi ở một bàn tiệc mà mặt bàn phủ kín những tấm kỷ niệm chương màu đen viền vàng. Năm ấy tổ chức của chúng tôi tròn ba mươi tuổi, và đoàn Việt Nam mang về khá nhiều giải. Tôi ngồi đó, nhìn các anh chị đứng lên chụp ảnh với những tấm bảng có khắc tên chapter của họ, còn tôi thì chưa có gì trong tay cả.
Cảm giác ấy, nếu bạn từng đi một chuyến đi mà mình là người chưa có gì để mang về, thì bạn hiểu. Nó không phải ganh tị. Nó là một câu hỏi rất cụ thể tự bật lên trong đầu: những người đang đứng trên kia đã làm gì mà mình chưa làm?
ĐIỀU MỌI NGƯỜI THẤY VÀ ĐIỀU LÀM NÊN NÓ
Điều mọi người nhìn thấy là vài phút đứng trên sân khấu với tấm kỷ niệm chương trên tay. Điều làm nên vài phút ấy lại nằm ở hàng trăm buổi sáng thứ Năm không có ai chụp ảnh.
Một kết quả được xướng tên không bắt đầu vào đêm trao giải. Nó bắt đầu từ những buổi họp đủ người, những lời giới thiệu được theo đến cùng, và việc mỗi người làm tử tế phần việc nhỏ của mình trong nhiều năm liền. Không có buổi nào trong số đó đáng để chụp ảnh, và cũng chính vì thế mà rất nhiều người bỏ dở.
DOANH NGHIỆP CŨNG VẬY
Chúng ta hay sốt ruột vì chưa có con số đẹp để khoe, trong khi thứ quyết định con số ấy là những việc chẳng ai nhìn thấy. Trong hơn mười năm huấn luyện, tôi thấy ba việc đó lặp lại ở gần như mọi doanh nghiệp đi được đường dài:
- Nền nếp giữ đều. Cuộc họp tuần vẫn diễn ra kể cả tuần không có gì đặc biệt. Báo cáo vẫn nộp kể cả tháng doanh số xấu. Nhịp không phụ thuộc vào tâm trạng.
- Đội ngũ giữ chặt. Người giỏi ở lại không vì lương cao nhất thị trường, mà vì họ nhìn thấy chỗ của mình trong bức tranh ba năm tới.
- Cam kết giữ đúng hạn. Đã hứa với khách, với đối tác, với nhân sự thì làm đúng ngày. Uy tín là thứ cộng dồn rất chậm và trừ đi rất nhanh.
Ba việc ấy không có gì hấp dẫn để kể trong một bài đăng. Nhưng chúng là thứ duy nhất tôi thấy có mặt trong mọi doanh nghiệp sau này được xướng tên.
MƯỜI NĂM NGẮN HƠN BẠN TƯỞNG
Mười năm sau tấm ảnh này, tôi vẫn ở trong tổ chức ấy, chỉ là ở một chỗ khác của cái bàn. Và tôi biết ơn buổi sáng California ngày đó, buổi sáng của một người còn chưa có gì, nhưng đã đủ tò mò để giơ điện thoại lên và chụp lại mọi thứ mình chưa hiểu.
Nếu hôm nay bạn đang ở chặng chưa có gì trong tay, hãy cứ đi cho đủ, làm cho đều và ghi lại cho kỹ. Mười năm là một quãng ngắn hơn bạn tưởng, và phần lớn khoảng cách giữa người được xướng tên với người ngồi nhìn nằm ở chỗ ai chịu làm những việc không ai chụp ảnh.